Blog

Nowe uprawnienia przedsiębiorców

utworzone przez | sty 27, 2021

W dniu 1 stycznia 2021 roku dla przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą weszły w życie zmiany pozwalające na stosowanie wobec nich rozszerzonych przepisów dotyczących konsumentów. Co one oznaczają i kto powinien się przygotować do funkcjonowania w nowej rzeczywistości prawnej?

Jak było wcześniej

Zmiany przewidziane w ustawie „O zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych” z dnia 31 lipca 2019 roku, jakie weszły z opóźnieniem spowodowanym pandemią z początkiem tego roku, z pewnością poprawią sytuację dużej grupy przedsiębiorców. Do tej pory zawarcie umowy bezpośrednio związanej z prowadzoną przez nas działalnością gospodarczą (czyli de facto zawarcie jakiejkolwiek umowy, w której chcieliśmy otrzymać fakturę i rozliczyć ją w prowadzonej działalności), automatycznie wyłączało możliwość powoływania się na przepisy chroniące prawa konsumenta. W konsekwencji zastosowanie miały przepisy ogólne, które zakładają, że umowa zawierana jest przez osoby o równej świadomości co do jej treści, ciążących na nich obowiązków i przysługujących im praw, wreszcie – ryzyka związanego z zawarciem umowy. W rzeczywistości jednak, bardzo często jedna ze stron umowy – z reguły mały przedsiębiorca, nie posiadał takiej świadomości, jak jego kontrahent – bardzo często podmiot działający na wielką skalę. Stawiało to drobnych przedsiębiorców w bardzo niekorzystnej sytuacji, w której mimo że ich sytuacja była w zasadzie tożsama z sytuacją konsumentów, traktowani oni byli w sposób znacząco gorszy. Trudno mówić o równości stron w przypadku umowy zawartej pomiędzy osobą prowadzącą samodzielnie zakład stolarski z operatorem sieci komórkowej, dealerem samochodowym, dostawcą internetu, itd. Wydaje się, że zmiana tego stanu rzeczy przyświecała ustawodawcy przy omawianej nowelizacji.

Nowe uprawnienia

Na mocy zmienionych przepisów, prawa konsumenckie w ograniczonym zakresie przysługują również osobom fizycznym, zawierającym umowy bezpośrednio związane z ich działalnością gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla nich charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. W konsekwencji uchwalenia nowych regulacji, prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą objęci są ochroną w zakresie:

1) Niedozwolonych postanowień umownych (klauzule abuzywne) – tym samym będzie mógł dowodzić, że określone postanowienia umowy go nie wiążą, jeżeli kształtują jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszają jego interesy.
2) Przepisów dotyczących rekojmi za wady – po zmianach przedsiębiorcę obowiązuje, np. znacznie lżejszy rygor obowiązujący przy zbadaniu rzeczy i konieczności zawiadomienia sprzedawcy o ewentualnych wadach. Przysługuje mu również prawo żądania zamiast proponowanego przez sprzedawcę usunięcia wady, wymiany rzeczy na wolną od wad albo jej usunięcia.
3) Prawa do odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa – nabycie przez przedsiębiorców tych uprawnień jest szczególnie istotne dla handlu e-commerce, który – z natury rzeczy – sprzedaje produkty i usługi wyłącznie na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa.

Konsekwencje wprowadzonych zmian

Rozszerzony zakres stosowania przepisów dotyczących konsumentów to nie tylko nowe uprawnienia dla kupujących, ale również szereg wyzwań dla sprzedawców. Ustawa nie precyzuje znaczenia terminu „charakter zawodowy”, co może wielokrotnie prowadzić do sporu: czy dana umowa została zawarta w warunkach, które uprawniają kupującego do skorzystania z nowych uprawnień, czy też nie. Posługiwanie się PKD, o którym mowa w znowelizowanych przepisach, nie stanowi wyłącznego kryterium dla oceny takiego zawodowego z uwagi na posłużenie się przez ustawodawcę terminem „w szczególności”, co sugeruje, że pod uwagę należy brać również inne aspekty. Te aspekty jednak nie zostały na ten moment sprecyzowane i będą musiały być każdorazowo określone, w zależności od okoliczności danej umowy.

Nowe przepisy będą również wymagały od przedsiębiorców przeanalizowania obowiązujących u nich regulaminów, ogólnych warunków sprzedaży oraz innej dokumentacji stosowanej przy sprzedaży między przedsiębiorcami, tak by zawarte w nich postanowienia przystawały do nowych uprawnień. Może się bowiem okazać, że część z rozwiązań dotychczas stosowanych będzie sprzecznych z uchwalonymi przepisami, co może, np. wiązać się z tym, że nie będą one wiązać drugiej strony

Co dalej?

Czas pokaże, czy praktyka wypełni luki pozostawione przez ustawodawcę i im dłużej nowe przepisy będą obowiązywać, tym większa będzie pewność kiedy i komu przysługują nowe uprawnienia. Zanim to nastąpi, przedsiębiorcy zawierający umowy z potencjalnymi beneficjentami znowelizowanych regulacji powinni podejmować kroki celem zabezpieczenia swojej działalności przed potencjalnymi konsekwencjami ewentualnego niedostosowania swojej polityki sprzedaży do nowych realiów prawnych.

Autor: Paweł Rasmus

Wyślij wiadomość